Een infographic, noemen ze zo'n ding. Maar met deze wolkjes met niks kun je niet bepaald spreken van 'info'. Dit gevalletje 'foutje, bedankt' stond vandaag in de Volkskrant. De enige cijfertjes die in het blauwe veld te zien zijn, zijn de beurskoersen van de achterkant. We hadden al het gevoel dat we moesten leven van lucht, deze noninfographic levert het bewijs. Bijkomend voordeel: belasting van niks is niks :-)
Tis al een ouwetje van eerder dit jaar. Vond 'm in zo'n stapeltje dat zegt 'Hier moet je nog wat mee' en dacht 'Dan maar op m'n weblog'.
Op z'n ouwe dag heeft Pan, de Griekse god die waakt over herders en hun kudden, een omscholing gevolgd. Na een avondcursus op de Design Academy heeft hij zich in rap tempo ontwikkeld tot een veelgevraagd ontwerper van gadgets en prijzen. Althans, dat zegt de kunstbijlage van de Volkskrant vandaag, zij het ietsje minder expliciet - zie plaatje. Het gekke is dat het kleinood voor de TMF Awards een alinea verder wordt toegeschreven aan popartkunstenaar Luuk Bode, en die lezing lijkt toch ietsje waarschijnlijker.
Volkskrant, 28 september 2006
Zo maar een kopje uit de krant van vandaag. Vermoedelijk had de eindredacteur ook zin in een spoedige werkonderbreking, anders had ie hier nog wel even iets anders op verzonnen. Geeft niks, heb ik weer eenvoudig een leuk logje...
De nieuwe groene spelling, volgens het Groene Boekje van 2006, is verwarrend voor vakschrijvers, vond een aantal taligen in Nederland. En dus bedachten ze de witte spelling en legden die vast in het Witte Boekje. Hoewel ik het ermee eens ben dat er voor het nieuwe Groene Boekje (net zoals voor het oude) een paar onbegrijpelijke keuzes zijn gemaakt, wil ik er toch op wijzen dat het hebben van twee spellingen nog een beetje verwarrender is dan een.
Voor de meeste journalisten maakt dat weinig uit: hun broodheren kiezen voor een van de twee spellingen en die houden zij vervolgens aan. Bovendien zit er een eindredacteur die zijn laatste slips of the pen (idealiter) opspoort en verbetert. Dat laatste geldt ook voor de schrijvers van boeken, zowel fictie als non-fictie: een corrector brengt de laatste wijzigingen aan volgens de keuze van zijn uitgever, wit of groen. Scholen hebben weinig te willen: die volgen in principe de keuze die de instanties maken, en ook ambtenaren moeten evenzeer werken met de ‘rijkstaal’, namelijk de groene spelling.
Maar er is een grote groep mensen die afhankelijk is van de taal voor wie het allemaal wat minder makkelijk is. Freelance journalisten en tekstschrijvers – zoals mezelf – werken voor diverse opdrachtgevers. En was het eerst simpel: er is een op punten slechte spelling, maar die is wel officieel, dus die volgen we; nu zijn er ineens twee officiële spellingen. Dat maakt het nog een heel stuk verwarrender dan dat nieuwe Groene Boekje op eigen houtje klaar kreeg. Want freelancers en tekstschrijvers moeten nu mogelijk werken volgens twee verschillende spellingen. Dat kan zelfs per artikel, en dus per uur, verschillen. Dan kan dat Witte Boekje best een punt hebben, maar ik krijg er al een punthoofd van als ik er aan denk.
Als eindredacteur ben in eindverantwoordelijk voor de taal in de producties waaraan ik meewerk. Ik moet dus een dezer dagen een bedrijfsinvestering doen die mij eerder verder van dan dichter bij huis brengt. Ik moet een Groen Boekje én een Wit Boekje aanschaffen en dan het één, dan het ander ter hand nemen. Daar erger ik me nu al groen en geel, sorry groen en wit aan.
Oplossing: maak een enquête met alle woorden waar een dispuut over is en laat minstens 5000 professionele taalgebruikers kiezen welke vorm voor hen het meest logisch is. Waar een duidelijke meerderheid is, wordt de voorkeur opgenomen; is die er niet, dan komen beide vormen in het nieuwe boekje. Dat heet voor mijn part Groen-Wit maar bekent wel kleur.
P.S. Het probleem is misschien toch iets kleiner dan het lijkt, want in dit artikeltje komt voor zover ik kan beoordelen geen enkel woord voor dat tot problemen zou leiden in de nieuwe groen-witte situatie.
Het glazen plafond is een veelgebruikte term, maar vandaag zag ik op de startpagina van een en dezelfde website nog twee glazen grenzen: de glazen muur en de glazen tussenwand. Om het makkelijk te maken.
Het glazen plafond is al jaren in gebruik om de 'onverklaarbare' grens aan de groei van de vrouwencarrière aan te duiden. Onverklaarbaar tussen aanhalingstekens, want uit onderzoek blijkt de laatste jaren steeds vaker wat ik al sinds ongeveer m'n twintigste roep: veel vrouwen hebben gewoon wat minder ambities, hebben andere prioriteiten en zijn minder bereid 'over lijken te gaan' dan mannen. Maar dat terzijde.
Naast het glazen plafond hebben we nu dus ook de glazen muur. Volgens emancipatie-experts staat dat voor de onzichtbare schotten die staan tussen mannen- en vrouwenberoepen. Vrouwen en meisjes met technische interesses en kwaliteiten kiezen zelden voor een opleiding of beroep in de techniek, ICT, beveiliging of accountancy. Mannen zijn weinig te vinden in uitvoerende functies in de zorg en het onderwijs. De emancipatie-experts zeggen dat dat komt doordat er een te mannelijk of te vrouwelijk imago aan kleeft. Dat dat op zijn beurt zou kunnen komen doordat het nou eenmaal mannelijke of vrouwelijke beroepen zíjn, dat komt niet in ze op - de eeuwige discussie of meisje-jongen aangeboren of aangeleerd is, heeft in die kringen blijkbaar nog niet tot de conclusie 'onmiskenbaar aangeboren' geleid. Neemt overigens niet weg dat meisjes die graag timmerman en jongens die graag bejaardenverzorger willen worden ruim baan moeten krijgen.
En dan de derde glazen barrière: de glazen tussenwand. Die staat opnieuw tussen de man en de vrouw, maar nu in de 'gewenste, gelijke taakverdeling' van arbeid, zorg en huishouden' van (jonge) ouders. Ik zou hierover iets soortgelijks kunnen zeggen als in de vorige alinea, maar die stellingname heeft me al zo vaak ruzie opgeleverd dat ik die dit keer maar onder mijn glazen vloer laat. Glazen vloer: een onzichtbare grens voor dingen die je beter niet kunt zeggen als het over man-vrouwtegenstellingen gaat. Zeker niet onder emancipatie-experts.
Van al deze glazen scheidingswandjes zou over een jaar of wat best eens kunnen blijken dat ze helemaal niet onzichtbaar waren. Dat het gewoon keiharde muren waren die sommigen alleen niet konden zien door de stapel planken voor hun kop.
Zie voor al dit glazigs het emancipatieweb.
Klankbord, klankborden, klankbord-groep. Gevleugelde woorden die het laatste decennium op fiks toenemend gebruik konden rekenen, vooral in kringen van ambtenaren en andere vergadertijgers. Google vindt anno nu ruim 300.000 treffers met het woord klankbord erin. Maar zijn al die gebrui-kers ook mensen die weten wat een klankbord nog meer is dan een mens of groep waar je je ideeën 'tegenaan kunt houden'? Vast niet, dus hierbij een lijstje van betekenissen uit Van Dale en een afbeelding van betekenis 3, een houten hemel boven een spreekgestoelte in de kerk.
klank·bord (het ~)
1 paneel voor een luidspreker
2 vlak van een muziekinstrument waarlangs de snaren gespannen zijn en waarmee de toon versterkt wordt => klankbodem, resonansbodem, resonantiebodem
3 houten hemel boven een spreekgestoelte waardoor het geluid van de spreker weerkaatst en zich verspreidt
Bron: de Volkskrant, 23-2-2006
Over de dorpen - Peter Handke
Speel het spel.
Breng je werk in gevaar.
Wees niet de hoofdpersoon.
Zoek de confrontatie. Maar doe het onopzettelijk.
Vermijd bijbedoelingen.
Verzwijg niet.
Wees week en sterk.
Wees slim, steek je nek uit en veracht de overwinning.
Kijk niet toe, bewijs niets, maar blijf met alle tegenwoordigheid van geest open voor tekens.
Laat je ogen zien, laat de anderen erin kijken, zorg voor ruimte en beschouw ieder in zijn eigen perspectief.
Beslis alleen met hartstocht.
Misluk rustig. Neem vooral de tijd en bewandel zijpaden. Laat je afleiden. Neem om het zo te zeggen vakantie.
Houd je niet doof voor geen boom voor geen water. Trek jezelf terug in jezelf als je daar zin in hebt en gun je de zon.
Vergeet de mensen in je naaste omgeving, verstevig je banden met onbekenden, buig je over bijzaken, wijk uit naar de verlatenheid, vermoord het noodslotdrama, veracht het ongeluk, analyseer het conflict.
Neem je eigen kleur aan tot je in je gelijk staat en het ruisen van de bladeren zoet wordt.
Loop stilzwijgend langs de dorpen.
Ik volg je.
Met dank aan het Huis van Bourgondië, waar dit schitterende en inspirerende gedicht in de ontvangsthal hangt.
Benieuwd hoe druk het was op deze vergadering... Dit berichtje stond op 14 januari in regionaal weekblad De Loop (Zuidoost-Brabant).
Doen ze dat ook al met politiek leiders? Kappen? Of gaat de PvdA'er net als vele vrouwelijke BN'ers deze week bij Leco langs voor een restyling van z'n kapsel? Mijn hersenen maakten even een klein sprongetje bij het lezen van deze kop (de Volkskrant, 10-1-2006), want zowel Wouter Bos als het Schinveldse bos is de laatste weken behoorlijk in het nieuws. En zo aan het begin van de zin krijgen beide natuurlijk een hoofdletter. Gelukkig voor meneer Bos en helaas voor de Schinveldse bevolking is het toch het bos met de kleine letter (en niet de Bos met de hoofdletter) dat gekapt wordt.
Een prachtige spelfout in de digitale Volkskrant van vanmiddag. In een artikel over de winnaar van de Zilveren Camera, Sven Torfinn, komt de volgende passage voor: "Van Kesteren onderschrijft het verhaal van de jury dat ivoorlichters in Nederland het nieuws steeds meer regisseren. Allerlei regels en afzettingen maken het fotografen moeilijker hun werk goed te doen." Ivoorlichters, fraai. Die houden we erin. Overigens maakte Torfinn zijn winnende plaat bijna een jaar geleden, een aangrijpend tafereel van een opgebaard meisje in een vluchtelingenkamp in Congo. Door deze toekenning krijgt ook het voortdurende maar naar de achtergrond verdwenen Afrikaanse nieuws weer eens de aandacht die het verdient.
uniek (bn) 1 waarvan geen tweede exemplaar, voorbeeld enz. bestaat => enig, enig in zijn soort, enigst 2 geweldig, kostelijk (bron: Van Dale) Horden leraren op de Academie voor Journalistiek in Tilburg en ook de belangrijke handboeken waren er duidelijk over: het woord uniek gebruik je in journalistieke teksten alleen als iets echt honderd procent enig en eenmalig is, bijvoorbeeld nooit is voorgekomen en waarschijnlijk ook nooit meer zal voorkomen. Zelfs reclamemakers en voorlichters moesten ermee oppassen, zo luidde het devies, want klanten krijgen best een keer in de gaten dat het allemaal zo bijzonder niet is als werd beloofd. Uniek zou een zeldzaam woord moeten zijn, dus. Hoe lang het al in Van Dale staat, weet ik niet. Maar als tweede betekenis heeft uniek blijkbaar geweldig of kostelijk. Een vreemde bijbetekenis voor een woord dat ooit betekende 'waarvan geen tweede exemplaar bestaat'. Het staat er waarschijnlijk in omdat uniek al een hele tijd zo uniek niet meer is en voor van alles en nog wat wordt gebruikt. Ergens in de loop van het vorige decennium is de niet-uniekrichtlijn waarschijnlijk in de vuilnisbak beland, vermoedelijk bovenop of onder de zowel-alsregel, de groter-danregel en de zij-zeggenregel. In kranten duikt het woordje uniek steeds vaker op buiten de advertentiepagina's (en erop nog veel vaker). De NCRV maakte onlangs documentaires over twaalf unieke natuurgebieden. Twaalf unieke, wel heb ik ooit. Zelfs het NOS-journaal maakt zich er om de haverklap schuldig aan. Op de radio ging het over 'opgewondenheid over de unieke pestvogel'. D'r waren d'r meer dan een, kan ik u zeggen, en de ene was zeker zo uniek als de andere. Allemaal samen waren ze ongeveer zo uniek als de groene specht, de blauwe vinvis en de Sumatraanse tijger - of zo. Vroeger, zo zag ik deze week tijdens de schitterende jubileumuitzending ter gelegenheid van 50 jaar NOS-journaal op tv, waren er ook al dingen uniek. Maar toen waren het nog dingen als 'de unieke onderhandelingsgesprekken tussen Sadat en Begin op Camp David'. En daar kan iedere rechtgeaarde journalist een stevige lans voor breken, zelfs in retrospectief. Vraag een geïnteresseerde wereldburger (van boven de 30) naar de belangrijkste ontmoeting op Camp David en de kans dat precies deze bovenborrelt, is vrij groot. Wie beseft dat dit in 1978 plaatsvond, snapt onmiddellijk hoe uniek dit unieke voorval daadwerkelijk was. Bijzonderder dan uniek hebben we niet en als we dat woord dus gebruiken voor het minste of geringste natuurgebied of beestje, houden we niets meer over voor de echt heel speciale dingen.
Een paar jaar geleden huppelden er plotseling gele, rode, groene en blauwe pieten rond in de sinterklaastijd. Want ja, zwarte piet, dat was toch wel een discriminerende term en dan konden we liever felgekleurde pieten hebben om alle schijn van verschil maken te vermijden. Even denken. Wat vond ik vroeger van zwarte piet? Tja, je moest er een beetje bang van zijn, maar als je lief was, kreeg je van alles van de rechterhand van de grote kindervriend. Kilo's snoep, een grote witte glimlach onder die lekkere rode lippen, cadeautjes, een witgehandschoend handje. Ik vond zwarte piet vast niet eng of raar of zo anders dat ik hem voor de gek moest houden. Maar goed, ik was als peuter voor de duvel niet bang... Hoe dan ook: negatieve associaties had ik niet bij de woordjes 'zwarte piet'. Maar goed, ik ben geen kleurling en ik hoor in de sinterklaastijd niet telkens "Hé, daar heb je zwarte piet", dus misschien heb ik wel makkelijk praten. Desalniettemin ben ik verheugd dat ik bij een surftochtje over internet bijster weinig primairekleurenpieten tegenkom. Het staat toch gek... Maar het wordt nog gekker. Want nu staat dan de negerzoen ter discussie, samen met de luxe versie, de moorkop en de jodenkoek. De woorden neger en jood kunnen immers vervelende gevoelens oproepen; het eerste wordt door
veel betrokkenen zelfs regelrecht als een scheldwoord ervaren. Maar in combinatie met 'zoen' zijn bij het woordje 'neger' de negatieve gedachten toch wel erg ver van huis -of ze moeten te maken hebben met calorieën tellen. De gemiddelde zoetekauw is dol op zo'n koekje met schuim en een dun laagje lekkere chocolade (negerzoen). Of zo'n met slagroom gevulde soes met glazuur (moorkop). In het laatste geval is het mogelijke discriminatieprobleem snel opgelost: we maken ze voortaan allemaal met echte chocola en niet met dat mierzoete, plakkerige cacaoglazuur, en dan heten ze chocoladebol of Bossche bol. In het tweede geval kunnen we die truc niet uithalen, want een negerzoen wordt al met echte chocola gemaakt. We kunnen de rest van Europa volgen, zwichten voor de druk van (tja, van wie eigenlijk?) en van negerzoenen choco(lade)zoenen maken. Als we daarmee alle discriminatie van de wereldbol konden vegen, zet ik er meteen mijn handtekening voor. Maar dat is natuurlijk onzin, het verandert
niets. Of misschien wel: er verdwijnt met negerzoen weer een woord dat de gekleurde mens in een positief daglicht stelt. En dat moet je gewoon niet willen. Bovendien: wie a zegt, moet een keer b zeggen en dan wellicht ook c. En dat zou zo maar kunnen betekenen dat over tien (of vijftig) jaar het woordje chocolade niet meer mag. Want dat wordt nogal veel gebruikt voor dingen die bruin zijn en dat kan kwetsend zijn voor bepaalde bevolkingsgroepen. Hoe lekker het ook is. Hoe dan ook: fabrikant Buys start maart aanstaande een onderzoek naar hoe de naam negerzoen wordt ervaren. Wat hij met de resultaten gaat doen, is nog niet duidelijk.
Het stond er echt, in het maandblad Onze Taal van november (gelezen in de kerstvakantie): de deskundigen hebben het woord lillepitten geschrapt uit de laatste versie van de Dikke van Dale. Is het nou niet schandalig? Eerlijk: ik had er nog niet van gehoord voor ik wist dat het zou verdwijnen uit de lijst van 220.000 woorden. Lillepitten. Zo een mooie klanken komen we in een werkwoord hoogstzelden tegen. En dat is het, een werkwoord. Niet een meervoudsvorm van lillepit, nee nee, een werkwoord. Lillepitten, ik lillepit, jij lillepit, hij lillepit. De betekenis raad je nooit als je het niet weet. Googlen helpt niet, want de enige hit totnogtoe leidt naar een Scandinavische gamersite - betekenis onbekend. Er valt ook weinig op te associëren. Met lilliputters heeft het niets van doen en ook niet met kernen van vruchten of vettige kwabben. Dus ja, dat wordt gokken. De spanning heeft lang genoeg geduurd. Het betekent: rillen van de kou. Maar die vier woorden dan in één krachtig woord met twee dubbele medeklinkers en twee beschaafde i's. Fraai, istniet? Nou heb ik het gevonden, dat mooie woord lillepitten, en nou pakken ze het me meteen weer af. Dat laten we liever niet gebeuren. Dus wat mij betreft begint er onmiddellijk een dikke lobby om het in de volgende editie weer terug in het woordenboek te hebben. Schreef zij, terwijl ze een beetje zat te lillepitten achter de computer op haar frisse werkkamertje. Ha, zo! De eerste actieve vermelding in de hedendaagse media is een feit. Meteen even CA (van MU) mailen, dan hebben we er zo twee! En met twintig en dat een paar jaar lang is het prachtwoord er straks gewoon weer bij! Vast bedankt voor jullie medewerking!
Laatste reacties